<?php echo the_title(); ?>

Zen en zazen

Waar komt zen vandaan?

Zen is de traditionele meditatieschool van het boeddhisme. Het boeddhisme is zo’n vijfhonderd jaar vóór Christus ontstaan in India. Het verspreidde zich over China naar Japan en zo verder naar onder andere Europa.

Het boeddhisme is een non-theïstische wereldreligie. Dit moet niet verward worden met atheïstisch. Of je nu wel of niet in een God of goden gelooft komt dus niet op de eerste plaats. Voor mensen die wel geloven kan boeddhisme complementair zijn en het eigen geloof nog verdiepen. Wat wel op de eerste plaats komt is de leer van Boeddha.  De wijsheid in het boeddhisme is gericht op het correct begrijpen van het leven en uit zich in een leven dat correct wordt geleefd. De basis van het boeddhisme handelt over het lijden (dukkha in het Sanskriet) en hoe we er definitief vanaf kunnen komen.

Alle boeddhistische richtingen, ook scholen genoemd, zijn gebaseerd op deze filosofie.  Zen legt in het bijzonder de nadruk op de zazenbeoefening.

Wat is dan zazen?

Za betekent zitten: zitten zonder te bewegen, zo stil als een berg. Zen is ontsproten uit het woord dhyana (Sanskriet). In China werd dit ch’an(na), in Japan zen. Dhyana betekent ‘aandacht’, of ‘meditatie’: de essentie van de kosmos begrijpen. Zazen betekent dus zitten in aandacht, zitten in meditatie.

Zazen is oorspronkelijk een van de yogahoudingen die verder is geëvolueerd. Het is niet zomaar een welzijnstechniek, maar een techniek om het leven juist te leren begrijpen, of om anders gezegd het ontwaken te bereiken.

Zenmeester Dogen zegt

Zazen is niet leren mediteren. Het is niets anders dan de beoefening van een volmaakt ontwaken.
Zazen = Ontwaken.

De echte zen is hier en nu, in je lichaam en geest. De zazenbeoefening voert ons daarnaar terug. Er is niets te verkrijgen. Het is niet nodig om de waarheid achterna te zitten of voor je illusies te vluchten. Als je gewoonweg hier en nu aanwezig bent, in je lichaam en geest, dan verschijnt het diepe, universele en onbegrensde bewustzijn. Daarom is de zen van onschatbare waarde voor de moderne mens, of toch voor wie ogen heeft om te zien en oren om te horen. Door de regelmatige zazenbeoefening kun je een nieuw mens worden en terugkeren naar de oorsprong van het leven. Je kunt de normale toestand van lichaam en geest bereiken en het leven bij de bron zelf vatten.

En hoe beoefen je zazen?

Je zit met gekruiste benen op een zafu (rond kussen). Door de zafu kantelt je bekken naar voren. Je knieën drukken stevig op de grond. En zo houd je je rug op een natuurlijke manier goed recht. In die verticale lichaamshouding kun je zonder belemmering diep en krachtig ademen. Deze ademhaling beïnvloedt op haar beurt je geest: een kalme, diepe ademhaling bevrijdt je geest van eender welke dwang. Dat is de échte zazenbeoefening: zitten zonder intentie. Zonder doel.

Je draagt daarbij het best comfortabele kleding die niet knelt zoals een jogging. Wij geven de voorkeur aan een donkere kleur om een rustige en harmonieuze sfeer te creëren. Ver weg van het drukke leven. Je kunt ook een zwarte kimono dragen om één te zijn met je zazen. Om een onderscheid te maken met je gewone kleren. Dat symboliseert dat je je gewoonten, gedachten en andere handelingen van je dagelijks leven opgeeft, om zo je diepe natuur terug te vinden.

Om verschillende redenen is het belangrijk om regelmatig met anderen samen zazen te beoefenen. Zenmeesters geven vaak de raad: Maak je geen illusies over jezelf. De verantwoordelijke let op de houdingen en corrigeert indien nodig. Wanneer je alleen beoefent, heb je dat allemaal niet en bestaat het risico dat je je illusies maakt over je beoefening. Door alleen zazen te beoefenen neem je makkelijk slechte gewoontes aan. Wanneer je in groep zazen doet, word je gedragen door de concentratie van de anderen. Je kunt het vergelijken met een houtvuur. Eén houtblok geeft weinig warmte. Veel houtblokken in een haardvuur verwarmen heel de kamer. Zo is ook alleen zazen doen moeilijk. Je verliest snel de concentratie op je houding en je ademhaling. Bovendien zitten we allen samen, ervaren beoefenaars en beginners. Dat motiveert je om door te zetten wanneer de houding soms wat moeilijk wordt.

Waar kun je zazen beoefenen?

Eigenlijk overal. Maar gewoonlijk in de dojo. Do betekent weg, en jo betekent plaats. Het woord dojo betekent daarom letterlijk: de plaats waar men de weg leert. Je hoeft dus niet naar Japan te trekken om het echte zenonderricht te krijgen.

Geinteresseerd? Of wil je al even proeven?

© Foto Cathy Vanleene